Czy pięknidła i piękrzydła można uznać za synonim kosmetyków?

Wyraz kosmetyk zadomowił się w języku polskim dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Nie oznacza to jednak, że wcześniej nie znano środków służących pielęgnacji ciała czy podkreślaniu urody. Ludzie od wieków korzystali z rozmaitych preparatów, choć określali je zupełnie inaczej.
Dawne maści, pachnidła, bielidła, czernidła oraz inne środki poprawiające wygląd określano wspólnym mianem pięknidła. Ta nazwa wywodziła się od czasownika pięknić, czyli ‚czynić pięknym’. Zarówno pięknidła, jak i pięknić należały do słownictwa o podniosłym, literackim charakterze. Najpierw pojawiły się w utworach literackich, a z czasem przeniknęły do języka osób wykształconych, stopniowo wypierając starsze określenia, takie jak piękrzyć i piękrzydło.
Czasownik piękrzyć, którego śladem jest współczesne upiększyć (od 1936 roku zapisywane w obecnej formie z -sz-), był używany już co najmniej od XVI wieku. Z kolei rzeczownik piękrzydło występował w tekstach od XVII do XIX stulecia. Najpierw ustąpił miejsca słowu piękniało, a ostatecznie oba te wyrazy zostały wyparte przez nazwę kosmetyk, która na stałe weszła do polszczyzny.

Monika Kaczor