Skąd taka postać słowa wszeteczny?

Choć wszeteczny jest dziś wyrazem wyraźnie przestarzałym i stosunkowo rzadko używanym, jego znaczenie nie powinno budzić większych wątpliwości. Ten przymiotnik  oznacza ‘bezwstydny, rozpustny, nieprzyzwoity’. Jego źródłem jest dawna forma wszechtyczny, czyli ‘taki, który wszystkiego się tyka, wszystkiego dotyka’.
Dlaczego jednak zamiast oczekiwanej postaci wszechtyczny, porównywalnej z wyrazami wszechmogący, wszechwiedzący czy wszechmocny, funkcjonuje krótsza forma wszeteczny? Przyjmuje się, że jest to dawny bohemizm, który w języku czeskim miał znaczenie ‘natrętny, bezczelny’. Tak można określić osobę, która interesuje się wszystkim, wszędzie zagląda, wściubia nos w nie swoje sprawy i wszystkiego chce dotknąć własnym palcem.
W polszczyźnie pierwotne znaczenie ‘bezczelny’ uległo z czasem zmianie i zaczęło odnosić się przede wszystkim do zachowania naruszającego normy obyczajowe. W rezultacie wszeteczny zaczął znaczyć ‘bezwstydny’, ‘nieprzyzwoity’, a także ‘rozpustny’.

Monika Kaczor