Miesięczne archiwum: Marzec 2026

Zagadkowa czy niejasna? Wyjaśniamy enigmatyczną ciekawostkę

Opublikowany przez

Czy „enigmatyczna ciekawostka” to po prostu krótka wiadomość?

Co rozumiemy przez enigmatyczną ciekawostkę? Czy chodzi o ciekawostkę krótką i treściwą? Nie – taką nazwiemy lapidarną. A może chodzi o wiadomość ulotną, krótkotrwałą, wręcz „internetową”? Nie – to byłaby ciekawostka efemeryczna.
Słowo enigmatyczny oznacza po prostu „zagadkowy, tajemniczy, niejasny”. Tylko tyle i aż tyle. Enigmatyczna ciekawostka może być zatem pozytywnym określeniem informacji tajemniczej i intrygującej, ale równie dobrze może wskazywać na coś niejasnego i zagmatwanego.
Niech skojarzenie z „enigą” wojenną, szyfrowaniem i odkrywaniem ukrytych treści będzie naszym punktem odniesienia – wtedy unikniemy błędów w użyciu tego słowa.

Monika Kaczor

Kiedy używać słuszna racja, a kiedy tylko racja

Opublikowany przez

Czy można powiedzieć „słuszna racja”, czy to źle brzmi?

W jednym ze znaczeń „racja” i „słuszność” są synonimami: można mieć rację i można mieć słuszność – oba wyrażenia znaczą to samo i są poprawne. Natomiast połączenie „słuszna racja” bywa uważane za pleonazm, czyli wyrażenie, w którym część zdania powtarza znaczenie zawarte w wyrazie nadrzędnym. Inaczej mówiac, wyrazy tworzące pleonazm znaczą to samo lub prawie to samo.
Jednak sformułowanie „słuszna racja” nie jest błędem językowym ani peonazmem, jeśli użyjemy go w kontekście, w którym podkreślamy wartość, trafność lub zasadność argumentu, a nie powtarzamy tautologicznie, że coś jest racją („racja” sama w sobie oznacza słuszność).

Przykłady poprawnego użycia:

 - W dyskusji o bezpieczeństwie w sieci jego słuszna racja dotycząca konieczności aktualizacji oprogramowania została przyjęta przez wszystkich.

 - Nie mogę się z Tobą nie zgodzić – masz słuszną rację, że należy dbać o higienę danych.

 - Słuszna racja prowadziła go do decyzji o wprowadzeniu nowych zasad w firmie.

W tych przykładach „słuszna racja” pełni funkcję uznania wartości argumentu lub opinii, a nie powtarza oczywistej definicji „racji”.

Monika Kaczor

Części ciała w nazwach potraw – zasada dopełniacza

Opublikowany przez

Dlaczego mówimy udko kurczaka, a nie udko z kurczaka, skoro mówimy kotlet z mintaja?

Poprawne formy to: filet z pstrąga, pulpeciki z dorsza, kotlet z mintaja, potrawka z indyka. Natomiast mówimy wyłącznie: ikra jesiotra (a nie: z jesiotra), udko kurczaka (nie: z kurczaka), skrzydełko indyka (nie: z indyka), pierś kaczki (nie: z kaczki).
Zasada jest taka, że gdy nazwa odnosi się do części ciała – nawet jeśli funkcjonuje już jako danie – używamy dopełniacza, czyli odpowiadamy na pytanie „czyje? czego?”, a nie konstrukcji z przyimkiem „z”.

Monika Kaczor